"Lider doğmak ve liderliğin gereklerini yaşamak çifte şans; lider doğmak ama liderliğin gereklerini yapmamak ise bir seçiş olsa gerek. Lider doğmamak ama lider olmak büyük bir başarı; lider doğmamak ve zaten lider olamamak ise bir yazgı olsa gerek. Liderliğin nerede palazlanacağı, büyüyüp serpileceği bir süreç; varolan potansiyelin değerlendirilmemesi ise bir seçiş olsa gerek. Keyifli ve süre giden kişisel gelişim yolculuğuna çıkmak bir keşif; kümesin etrafında eşelenmek ise bir yazgı olmasa gerek!“

Günümüzde farklı alanlarda, farklı biçimde algılanan ancak aynı amaca hizmet eden bir kavram vardır; Liderlik. Belki de Liderlik üçüncü bin yıl içinde üzerinde en fazla ve özenle durulacak bir kavram olacak. Çünkü, ona yüklenen anlam ve taşıdığı anlamsal karizma tüm insanların gereksinimlerini karşılamaktadır. Bu nedenle, büyük bir endüstri kuruluşundan, küçük bir dağcı grubuna kadar insanın önemli olduğu her yerde Liderlik vardı, var olmaya da devam edecektir. Var olmaya devam ederken de, değişen ve gelişen dünya koşullarını karşılayan bir işleve bürünmeyi hiçbir zaman ihmal etmeyecektir.

Giderek daha karmaşık hale gelen, tehlikelerin giderek büyüdüğü ve sorunların daha fazla ve daha zor çözülür olduğu bir dünyada birilerinin düzeni sağlamasını, etrafımızı çepeçevre saran kargaşanın üzerinde bir ışık gibi parlayarak, "Ben bir yol biliyorum. Bizleri bir araya getirecek bir şey var. İşte yapmamamız gereken seçim şu..." demesini ne kadar istiyoruz! İşte bu birisi varsa, o da liderdir.

Bu ders sonunda; katılımcıların lider-yönetici ayrımı, liderlik özellikleri, liderliğe yüklenen roller ve liderlik modelleri hakkında bilgi sahibi olarak gerek bireysel gerekse kurumsal gelişimlerine katkı sağlamaları beklenmektedir.

İnsanların, kaynakları etkin kullanabilmeleri ve gücü birleştirip çoğaltabilmeleri amaçlarıyla oluşturdukları örgütlerin kişilik kazanmış olanlarına kurum denir. Kurumsal kaynaklar, insan ve diğerleri olmak üzere iki grupta toplanabilir.

Diğerleri olarak adlandırılan kaynakların en dönümcül (kritik ) olanı “zaman”dır. Zaman, bir kez kullandıktan sonra tekrar yerine konulamadığı için en titiz kullanılması gereken kaynaktır. Ancak, bu özelliği bile zamanı, kurumun en önemli kaynağı yapmaya yetmez.

Kurumda en önemli kaynak ise insan kaynağıdır. Çünkü zaman dâhil, diğer kaynakların hepsini kullanan kaynak insandır. İnsan kaynağı ile diğer kaynakların kullanım ilişkisi, kişisel ve kurumsal ilişkiler olarak, iletişim çabalarını gerektirir. Diğer kaynakların kullanımı sürecinde, insanın bu kaynaklarla ve diğer insanlarla ilişkisini, bağlantısını, sinerji oluşturma işini iletişim sağlar. İletişimin uygun işlemediği durumlarda bu ilişki iyi kurulamayacağından kaynak kullanımı etkili olamaz, az kaynakla yapılabilecek işler için çok kaynak gerekebilir veya kaynaklar yerinde ve zamanında kullanılmayabilir. Bu uygulamalar kaynak kullanımında verimi azaltır, kaynak bulmayı zorlaştırır, kurumsal etkililiği engeller.

Bu derste, iyi bir iletişimin kurumsal düzeyde nasıl olması gerektiği ile etkili bir iletişimin ne şekilde sağlanabileceği örnekler verilerek anlatılacaktır.

Kurulan her sistemin (örgütün) yöneticileri-liderleri, sistemin amaçlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için çeşitli yönetsel yaklaşımlar kullanır. Bunların başında da işgörenlerin işinden ve örgüt ortamından memnun olmalarını sağlayıcı tedbir olarak “motivasyon” gelir. Yönetim psikolojisi, bireyleri üst düzeyde çalışmaya sevk etme ve bunun sürekliliğini sağlamak için kullanılan yöntem ve teknikleri motivasyon konusu altında bilimsel olarak araştırmıştır. İlk zamanlar bu araştırmalar “ihtiyaçlar”, özellikle fizyolojik ihtiyaçlar çerçevesinde olmuştur.

Türkçe’de, güdülenme ve isteklendirme kavramlarıyla da ifade edilen motivasyon kavramı, İngilizce ve Fransızca “motive” sözcüğünden türetilmiştir. Bu sözcüğün Türkçe karşılığı olarak, güdü, saik gibi kelimeler kullanılmaktadır.

 Motivasyon, ihtiyaçlarla harekete geçen ve hedeflere yönelmiş davranışlara enerji ve güç vermeyi ifade eden bir kavramdır. Motivasyon, ilgi uyandırma, teşvik etme veya edilmedir. Bir başka tanımda ise motivasyon, bir ihtiyacı tatmin etme, bir amaca yöneltilmiş faaliyet ve davranışları belirtme, kontrol etme veya yöneltme oluşumudur. Örgüt bakımından motivasyon, üyeleri çalışmaya başlatan ve üst düzeyde çalışmasını temin eden enerji ve güçler topluluğudur . Motivasyon kavramıyla ilgili çok değişik tanım olsa da; bu tanımların ortak yönü, bireyin davranışlarını etkileme ve belirli amaçlar doğrultusunda harekete geçirme anlamının olmasıdır. Bu nedenle motivasyon kavramı, istek, amaç, eğilim, davranış, tercih, beklenti, hırs, başarı, moral, tatmin vb. bir çok kavramı çağrıştırmaktadır.

Başarıyı engelleyici faaliyetler içerisinde, astların duygularına kayıtsız olma, ona güvenmeme anlayışı ve dostça olmaktan uzak olma, soğuk ve kapalı iletişim ve psikolojik itici tutumlar sayılabilir. Başarıyı artırıcı ve destekleyici yöndeki faaliyetler içerisinde ise; kurumun ve personelin geleceği için kaygı duyma, onlara güvenme, değer verme, anlayış ve yakınlık gösterme, dostça bir tutum içinde olma, onu sevindirme, ondaki sevinç duygusunu canlı tutma gibi davranış biçimleri sayılabilir.

Zaman ondan yararlanabilecek kadar uzundur. Onun ölçüsünü bulup, düşünüp çalışanlar için.

                                                                                                                               VOLTAIRE

 Yaşamda önemli olan pek çok alışkanlık gibi zamanın iyi kullanılması da okulda öğrenilmez. Çünkü onun öneminin ve yaşamımızdaki yerinin gerçekten farkına varmamız gereklidir. Zaman, yaşamdır! Geçen zamanı yerine koymanın ve telafi etmenin yolu yoktur. Zamanı boşa geçirmek, yaşamı boşa geçirmek demektir. Buna karşılık, insanın geçen zamana hükmetmesi, yaşamına hükmetmesi anlamına gelir. Zamanını iyi kullanan bir insan yaşam kalitesini yükseltir ve geçen zamandan kendisi ve hedefleri adına en iyi biçimde yararlanır.

Dünyada bütün insanlara demokratik bir şekilde eşit olarak verilmiş tek şey belki de zamandır. Başarılı ve başarısız, zengin ya da fakir tüm insanların günleri 24 saat, haftaları 7, ayları 30 gündür.

Gelişmiş ülkelerde yapılan kamuoyu araştırmaları, insanların özgürlük, para, yeşillik...vb. bulamamalarından daha çok zaman yokluğundan yakındıklarını ortaya koyuyor "Zaman darlığı" içinde yaşadığımız çağın en önemli özelliklerinden biridir. Bu öylesine ilginç bir gelişim ve ortak durumdur ki, büyük bir işletmenin genel müdürü de, bir ev kadını da zaman darlığından veya "zamansızlık"tan yakınmaktadır.

Gerçekte zamanı verimli kullanmak, üreterek tüketmek ve aynı esnada kendisine ve sevdiklerine de vakit ayırabilmek hem yöneticilerin ve hem de tüm çalışanların ortak sorunudur. Bu derste, bu anlayıştan yola çıkılarak katılımcılarla interaktif bir eğitim ortamı oluşturulmaya çalışılacaktır.

İş’te stres, iş hayatında “yıpranma” diye tanımlanır. Stres, hafifletilmezse bir yöneticinin iş ile baş edebilme yeteneğinin yıpranmasına yol açabilecek kronik gerilimdir. Uzun süreli olursa stres tehlikeli olabilir ve ülser, yüksek tansiyon, kalp hastalıkları gibi rahatsızlıklara yol açar.

Bu tür hastalıklardan kaçınılabilse bile stres yöneticilik görevinin tam olarak yapılabilmesini engeller. Motivasyonda azalma, kendine güveni kaybetme, iletişim bozukluğu, itimatsızlık, iş arkadaşları ile ilişkilerde azalma ve başarı hırsının azalması stresin etkilerindendir.

Birçok nedenlerden ötürü stres bir yöneticinin yaşamının bir parçasıdır. Yöneticiler hep zaman baskısı altında çalışırlar, zaman sınırları vardır, belirli kişilerle iş yapıp belirli hedeflere varmak zorundadırlar ve çoğunlukla fazla çalışırlar. Bir yönetici için çeşitli stres alanları olmakla birlikte zaman yönetimi ile ilgili 3 önemli kategori şunlardır: İşin fazlalığı, Yöneticinin rolü ve Kişisel ilişkiler. İşte, bu derste bu üç önemli konu üzerinde durularak eğitime katılanların konuya ilişkin bilgilenmeleri ve stresle baş edebilme becerileri üzerinde durulacaktır.

“Binlerce yıl süren insanlık tarihinin her aşamasında en değerli davranış biçimi işbirliği olmuştur.”

                                                                                                                         Ashley Montaqu

Bir kurumun etkililiği yükseltmenin en etkili yöntemi, her türlü üretim/hizmet için takımlar kurmak, takımları oluşturan personelde takım bilincini geliştirmek ve olası problemleri takımlar eliyle çözmektir. Takım kurmak zordur, ama imkansız da değildir. Etkili kurumlar, takım çalışmasını gerçekleştirebilmektedirler. Uzmanlar, üçüncü bin yılda meydana gelen baş döndürücü gelişmelerin, örgütlerde takım çalışmasına gereksinim yarattığını ileri sürmektedirler. Takım çalışması, yönetim alanında toplam kalite yönetimi çalışmaları ile dikkat çekmeye başlamıştır. Takım çalışması, toplam kalite yönetiminin başarı ile uygulanabilmesindeki en önemli özelliği oluşturmaktadır.

Yüzde yüz müşteri memnuniyetinin temel alındığı toplam kalite felsefesinde takım çalışması en önemli özelliklerinden biridir. Burada temel amaç, kalite gelişiminin sağlanabilmesidir.

Toplam kalite yönetimi veya yönetimin altın çağı olarak bilinen yeni süreçte, katılım ön plana çıkmıştır. İşi sahiplenmenin, yaratıcılığın ve yetenek geliştirmenin çok yükseldiği yeni bir organizasyon şekli olarak takım çalışması ağırlıklı olarak benimsenmektedir. Başarılı takım lideri, takımın amaçlarını ve ne yapacağını bilen, liderlik sorumluluğunu paylaşan, herkesin aktif katılımını sağlayan, üyelerce desteklenen, etkin dinleyen, farklı fikirlere saygı gösteren ve birlikte çalışmaktan zevk alan ve liderlik fonksiyonlarını bu ilkeler üzerine kuran kişidir. Liderin temel fonksiyonu, takımı yönlendirebilmesi ve üyelerin potansiyelini takıma kazandırabilmesidir.

Günümüzde takım kelimesi belirgin ortak bir amaç için bir araya gelmiş insanları tanımlarken kullanılmaktadır. Takım çalışmasının en önemli yararlardan biri de, kişilerin ortak çalışmada tek başına yapabileceklerinden daha fazlasını başarmalarıdır. “Bir elin nesi var, iki elin sesi var” özdeyişi, bu anlayışa çok uygundur.

Yeni gelişen kavramlardan biri olan sinerji de, takım çalışmasının önemini bir kez daha gözler önüne sermektedir. Şöyle ki; size 2 + 2 nedir diye sorulsa, doğal olarak hepinizin cevabı 4 olacaktır. Ama, ortaya sinerji ve takım çalışması girdiğinde, bu sayı 4 değil 5 olacaktır. Örneğin; 2 birey düşünün bunlardan biri psikoloji, bir diğeri sosyoloji biliyor. İkisi bir araya geldiklerinden Sosyal Psikolojiyi bilen bir bütün ortaya çıkıyor. Yine bu noktada atalarımızın bir sözü vardır; “Birlikten Kuvvet Doğar” diye, işte bu da sinerjinin en yalın açıklanma biçimi olarak düşünülebilir. Birliğin oluşturduğu bu güçle iki iki daha dört değil, beş etmektedir.