|
KÜLTÜR |
|
|
Mahalli Giyim-Kuşam: Günümüzde yöresel karakter taşıyan giyime ancak Eruh ve Pervari İlçelerinin köylerinde rastlanabilir. Bu yörelerde bazı erkekler tezgahlarda tiftik ipliğinden dokunmuş kumaşlardan yapılan ve Şal-Şepik denilen bir elbise giyerler. Bu elbise orjinal bir elbise olup, cepken, yelek ve çok geniş pacalı pantolondan oluşur. Kumaşlar işlemelidir. Yeleğin altına giyilen uzun kollu gömleğin kolları bileğe sarılmakta, püskülleri sarkıtılmaktadır. |
 |
 |
Kadın giyiminde ise yöresel özellikler daha çok köylerde görülür. Basit şekilde dikilen ve ayaklara kadan uzanan entariler oldukça yaygındır. Elbise renkleri genellikle göz alıcıdır. Anadolu'nun diğer bölgelerinde olduğu gibi köy kadınlarının başları sarılı fakat yüzleri açıktır. |
 |
|
*** MAHALLİ YEMEKLER *** |
|||
Büryan (Perive): Kızgın kuyularda pişirilen "Büryan" genelde yazın yenilen
bir et yemeğidir. Et çengellerle önceden kızdırılan yeraltı kuyularına
sarkıtılır ve kuyunun ağzı kapatılır. Kuyudan alınan pişmiş etler
askılarda satışa sunulur. |
Siirt Köftesi: Mahalli tabirle "Kitel"
diye adlandırılan Siirt köftesi ince bulgurdan yapılır. Su ile yoğurularak
hamur haline getirien bulgurun içine yağlı et ile pirinç, maydanoz, soğan
ve bir miktar baharat konulduktan sonra kapatılır. Bundan sonra yapılan
iri köfteler kaynar suda haşlanarak pişirilir. Bu yemeğin yanında ekşi
sebzeli çorbalar; özellikle de "Pırtike" olarak adlandırılan ıspanak
çorbası veya "Nube" olarak adlandırılan acılı ottan yapılan bir çorba da
ikram edilir. |
Bumbar : Bu yemek mahalli bayram günü olan "Cıgor" un (Çık Gör) özel yemeğidir. Mahalli adı "Cokat"tır. Önceden temizlenmiş, tuzlanarak kurutulmuş veya taze olarak itina ile temizlenmiş kalın bağırsağın bir ucu dikilir. Yıkanmış ıslak pirinc, karabiber, maydanoz ve kıyma karıştırılarak bağırsak içine doldurulur. 30-40 cm. olacak şekilde öbür ucu da dikilir. Bir buçuk saat kadar kaynatılarak pişirilir. |
.Perde
Pilavı :Fes şeklinde bakır tencerelerde pişirilen "Perde Pilavı", Siirt'in
en meşhur yemeklerindendir. Yumurta, süt ve yağ ile yoğurularak hazırlanan
hamur, özel tencereye yufka şeklinde sıvanır. Bu hamur üzerine badem içi
ile şekiller verilir. Önceden kızartılan keklik veya tavuk eti, et suyu
ile hafifçe pişen pirinçle beraber çeşitli baharat, badem içi, çam fıstığı
ile birlikte tencerenin ağzı hamurla sıvanarak kapağı örtülür ve fırında
pişirilir. |
| Mahalli Oyunlar : Siirt çevresinde çok değişik mahalli oyunlara rastlanır. Hemen hemen her ilçede ayrı bir oyun çeşidi görmek mümkündür. Sayıları otuz'u bulan oyunlar arasında en meşhurları: lörke, karakıştan, hirpani gibi oyunlardır. Özellik taşıyan müzik aleti yok gibidir. Davul-zurna ve tefler kullanılmaktadır. Ayrıca, "Mıtrıp" denilen yerli çingenelerin kullandığı, dut ağacından yapılan bir nevi kemençe vardır. Bu kemençelerin telleri at kuyruğundan özel surette yapılmaktadır. Halk Oyunlarının tamamında bir anlam yüklü olduğu görülür. Yaşantının ve doğa koşullarının oyunları etkilediği belli olur. Siirt'te oynanan diğer oyunlar : Seyhani (Saygı oyunu), Mirani (beyler oyunu), Dello Can (zafer oyunu), Kızlar (Gelin götürme oyunu), Temer Ağa, Papore (ihtiyar oyunu), Şoro (şirin kızlar oyunu), Kartal oyunu, Siirt üç ayak lörke, Çaçan, Nöbet, Güci oyunu, Yadesta (al oyunu), Nanet, Belite. |
| Mahalli Bayram ve Özel Günler: Siirt'in diğer illerde görülmeyen kendine özgü mahalli bayram ve günleri vardır. Bunların başlıcaları Cigor, Yumurta Bayramı ve Şihirlerdir. |
| Mahalli
Türküler : Mahalli sanatçılar
tarafından seslendirilen ve tamamen Siirt'e özgü olan türkülerimiz MP3
formatında dinlenebilir.
Siirt'te Yağmur yağıyor Siirt Beyaz Bir Gelin |
YÖRESEL EL SANATLARI
|
|
Tamamen Siirt'e özgü olan Siirt Battaniyesi-Seccade |
|
|
Bölgeye has bir el sanatı olan Jirkan Kilimi Siirt'e de üretilmektedir. Üretimler, Halk Eğitim Kursları, kooperatifler, Sosyal Yardımlaşma Vakıfları, aile tezgahları vb. ile gerçekleşmektedir. Örgüsü ve çözgüsü tamamen yündür. Çeşitli boylarda üretimi yapılabilmekte olan Jirkan Kilimleri kök boya ile boyanması nedeniyle yıllarca güzelliklerini muhafaza etmektedir. Tezgahlarda üretilen desenlerden bir kısma Siirt Valiliği web-sitesindeki katalog da tanıtılmaktadır. Söz konusu kilimlerden temin etmek ve ayrıntılı bilgi almak isteyenler Siirt Valiliği Sergi ve Satış Merkezinin (484) 223 66 33 ve 223 42 64 numaralı telefonlarını arayabilirler. |
|
En yaygın el sanatlarından biri olan bakırcılık, alüminyum ve plastik kap yaygınlaşınca önemini yitirmiştir. Bu sanatla uğraşanların merkezi Bakırcılar Çarşısıydı. Bakırdan güğüm, tencere, kazan ve tas gibi gereçler burada yapılırdı. Güğümlerin başlıca özellikleri boyunlarının şeritli, alt bölümlerinin zil biçiminde ve çoğunlukla kapaksız olmalarıdır. Kazanların tabanı yarım küre, dikey boyutlarıysa konik biçimdedir. Bunlar kulpsuz olduklarından, ağız çevresine yerleştirilmiş aşağı doğru kıvrık olan çeperden tutularak taşınabilir. Yine bakırcılığın önemli örneklerinden olan hamam taslarının özgün motifleri vardır. Ağız çevresi testere işi motiflidir. Ortadaki kabartı yarım aylarla çevrilidir. Yan yüzlerse birbirine koşut dikey ya da çapraz çizgilerle süslüdür. |
 |
Siirt Battaniyesi: Siirt'e gelen herkese
battaniye ısmarlamak, Siirt'ten ayrılan herkese battaniye hediye etmek bir
gelenek haline gelmiştir. Battaniyecilik oldukça eski bir el sanatıdır.
Battaniyeler tek ve çift kişilik olarak üretilmektedir. Her tezgahta tek
kişilik battaniyeden günde sadece bir adet dokunabilmektedir. Aynı dokuma
sistemi ile heybe, seccade, atkı ve manto, kaban, yelek gibi ürünler de
elde edilebilmektedir.
Yıllarca
solmayan renkleriyle orjinal kökboya Jirkan Kilimi